11-sinf kimyo bir yillik dars ishlanmalari

37–DARS §. Molyar konsentratsiya
I.Darsning maqsadi:Ta’limiy maqsad: FK1. Kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish kompetensiyasi FK 2. Element va formulalarni kimyoviy tilda ifodalash kompetensiyasi
a)Rivojlantiruvchi maqsad; TK2 Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
TK3 O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi — doimiy ravishda o‘z-o‘zini jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual va kreativ rivojlantirish, kamolotga intilish, hayot davomida mustaqil o‘qib-o‘rganish, kognitivlik ko‘nikmalarini va hayotiy tajribani mustaqil ravishda muntazam oshirib borish, o‘z xatti-harakatini muqobil baholash va mustaqil qaror qabul qila olish ko‘nikmalarini egallashni nazarda tutadi.
b)Tarbiyaviy maqsad; TK5 Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo‘lish, badiiy va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
II.Dars turi:Aralash dars
III.Dars usuli:Aralash Fikrlar hujum.
IV.Dars jihozi:
a)Darslik
b)Tarqatmalar.
V.Tashkily qism;
a)Salomlashish
b)Yo’qlama
c)Siyosiy daqiqa
VI.O’tilgan mavzuni takrorlash uchun savol va topshiriqlar berish.
1. Tarkibida 80 g NaOH tutgan 300 ml (p=1,12 g/ml) eritmaning foiz konsentratsiyasini (%) aniqlang.
2. Tarkibida 49 g H2SO4 tutgan 160 ml (p=1,15 g/ml) eritmaning foiz konsentratsiyasini (%) aniqlang.
3. 200 ml (p= 1,25 g/ml) 25 % li AgNO3 eritmasi tarkibida erigan modda¬ning massasini (g) aniqlang.
4. 240 ml (p= 1,125 g/ml) 15 % li (NH4)2SO4 eritmasi tarkibida erigan modda¬ning massasini (g) aniqlang.
VII.Dars bayoni:
1 l eritmaning tarkibida erigan moddani miqdoriga yoki mollar soniga shu eritmani molyar konsentratsiyasi deyiladi. Molyar konsentratsiyani (CM) aniqlash uchun erigan modda miqdorini (n) shu eritmaning hajmiga (V) bo‘lishimiz kerak. Cm – molyar konsentratsiya (mol/1 yokiM) n – erigan moddaningmiqdori (mol) V- eritma hajmi (l)
Molyar konsentratsiyani (Cm) o‘lchov birligi mol/l yoki M (molyar)dir. Erigan moddaning miqdorini mol da o‘lchaymiz. Molyar konsentratsiyada eritma hajmini l da o‘lchanadi.
Shu formuladan erigan modda miqdorini (n) aniqlash uchun eritmani mol- yar konsentratsiyasini (CM) eritma hajmiga (V) ko‘paytirish kerak bo‘ladi. n = CM • V Shu formuladan eritma hajmini (V) aniqlash uchun erigan modda miqdori- ni (n) eritmaning molyar konsentratsiyasiga (CM) bo‘lish kerak.

1- masala: 0,75 mol NaNO3 suvda eritilib, 250 ml eritma tayyorlan- di. Hosil bo‘lgan eritmani molyar konsentratsiyasini aniqlang.
Masalaning yechimi: 0,75 mol NaNO3 ma’lum miqdorda suvda eritil- gan, natijada 250 ml ya’ni 0,25 l eritma hosil bo‘lgan. Ushbu eritmaning molyar konsentratsiyasini aniqlaymiz:
Demak, 0,75 mol NaNO3 ning hosil qilgan 250 ml eritmasi 3 mol/l (mol- yarli) bo‘lgan.
Javob: 3 M
Agar masala shartida erigan moddaning massasi berilgan bo‘lsa, dastlab erigan modda miqdorini aniqlab olamiz. Buning uchun erigan modda¬ning massasini ushbu moddaning molyar massasiga bo‘lish kerak.

Molyar massani aniqlab olganimizdan so‘ng, masalani ishlashda davom etamiz.
2- masala: Tarkibida 7,3 g HCl bor bo‘lgan, 0,1 M li HCl eritmasining hajmini ( l ) aniqlang.
Masalaning yechimi: Dastlab HCl ning modda miqdorini topib olamiz:

Topilgan modda miqdoridan foydalanib HCl eritmasining hajmini topa¬ iz:ob: 2 l
3- masala: Distillangan suvga BaCU qo‘shib, 300 ml 2 M li eritma tayyorlandi. Qo‘shilgan BaCU ni massasini aniqlang.
Masalaning yechimi: Eritmaning hajmi va molyar konsentratsiya qiymat- laridan foydalanib Ba Cb ning modda miqdorini topib olamiz:
n(BaCl2) = 2*0,3= 0,6mol
BaCl2 ning modda miqdori ma’lum bo‘ldi, endi uning massasini aniqlaymiz:
m=n*M
m (BaCl2) – 0,6 • 208 – 124,8 g
Demak 300 ml 2 M li eritma hosil qilish uchun 124,8 g BaCl2 eritilgan ekan.
Javob: 124,8 g
Agar masalani shartida eritma hajmi berilmay, eritma massasi va eritma zichligi berilgan bo‘lsa, dastlab eritma hajmini aniqlab olamiz. Eritma hajmini (V) aniqlash uchun eritma massasini (m2) eritma zichligiga (p) bo‘lishimiz kerak bo‘ladi:Masala shartida eritma zichligi g/ml da va eritma massasi grammda berilgan bo‘lsa, bu formula orqali hisoblasak eritma hajmini ml da aniq¬laymiz va 1000 ga bo‘lish orqali eritma hajmini litrda ifodalashimiz mumkin va masala ishlashda davom etamiz.
Agar eritma zichligi kg/l da va eritma massasi kg da berilgan bo‘lsa, bu formula orqali hisoblasak eritma hajmini litrda aniqlaymiz va masala ishlash¬da davom etamiz.
4- masala: 300 g suvga 36,5 g HCl qo‘shilishidan hosil bo‘lgan eritmaning (p=1,12 g/ml) molyar konsentratsiyasini (mol/l) aniqlang.
Masalaning yechimi:
Dastlab erigan moddaning modda miqdorini topib olamiz:
300 g suvda 36,5 g HCl eritilganda 336,5 g (300+36,5-336,5) eritma hosil bo‘ladi.Eritma massasidan foydalanib uning hajmini aniqlaymiz:= 3,33 mol/l
Javob: 3,33 M
VIII.Yangi mavzuni mustahkamlash: Klaster, aqliy hujum usulidan foydalanish.
Mavzuga doir masalalar:
1. 1,25 mol CaCl2 suvda eritilib, 500 ml eritma tayyorlandi. Hosil bo‘l- gan eritmani molyar konsentratsiyasini aniqlang.
2. 0,75 mol NHXl suvda eritilib, 750 ml eritma tayyorlandi. Hosil bo‘l- gan eritmani molyar konsentratsiyasini aniqlang.
3. Distillangan suvga NaCl qo‘shib, 400 ml 3 M li eritma tayyorlandi. Qo‘shilgan NaCl ni massasini aniqlang.
4. Distillangan suvga Na2SO4 qo‘shib, 200 ml 1,5 M li eritma tayyorlandi. Qo‘shilgan Na2SO4 ning massasini aniqlang.
IX.Uyga vazifa:
1. 300 g suvga 147 g H2SO4 qo‘shilishidan hosil bo‘lgan eritmaning (p=1,1175g/ml) molyar konsentratsiyasini (mol/l) aniqlang.
2. 250 g suvga 80 g NaOH qo‘shilishidan hosil bo‘lgan eritmaning (p=1,1g/ ml) molyar konsentratsiyasini (mol/l) aniqlang.
3. Tarkibida 11,7 g NaCl bor bo‘lgan, 0,5 M li HCl eritmasining hajmini ( l ) aniqlang.
4. Tarkibida 16,4 g H2SO3 bor bo‘lgan, 0,25 M li eritmasining hajmini ( l ) aniqlang.
A’lo darajada formula suratlari bilan.

Yuklab olish narxi: 10000 so'm
To'lovni quyidagi to'lov usullari yordamida amalga oshirishingiz mumkin: